مسجد سلطان احمد (ترکی استانبولی: Sultan Ahmet Camii) مسجدی است که در شهر استانبول واقع شده است. این مسجد یکی از زیباترین شاهکارهای معماری اسلامی است که به علت وجود کاشیهای آبی رنگ در طراحی داخلی به «مسجد آبی» نیز شهرت دارد.
تاریخچه
این مسجد طی سالهای ۱۶۰۹ تا ۱۶۱۹ به دستور سلطان احمد اول بنا شد و به همین دلیل پس از مرگ وی مسجد را مسجد سلطان احمد نامیدند. وی در همین مسجد دفن گردیده است. این مسجد در قدیمی ترین بخش استانبول واقع شده که این منطقه در قبل از سالهای ۱۴۵۳ (میلادی) مرکز قسطنطنیه، پایتخت امپراتوری بیزانس، محسوب می شود. این مسجد در نزدیکی هیپودروم قسطنطنیه واقع گردیده و تا کلیسای بزرگ مسیحیان با نام ایا صوفیا فاصله اندکی دارد.
این مسجد در چند قدمی سرای توپقاپی قرار دارد، کاخی که محل اقامت پادشاهان عثمانی تا سال ۱۸۳۵ بود و فقط تا ساحل بسفور چند دقیقهای فاصله دارد. اگر از دریا به مسجد نگاه کنید، گنبدها و منارههای مسجد در بخش قدیمی شهر برجسته هستند و هدف سازندگان هم ایجاد چنین چشمانداز زیبایی بودهاست.
این مسجد به عمد در مقابل عمارت ایا صوفیا ساخته گردیده است تا نشان دهد که معماران عثمانی و مسلمان میتوانند رقبای سر سختی برای اجداد مسیحی خود باشند. با این وجود، معمار نتوانسته گنبدهایی بزرگتر از گنبد عمارت ایا صوفیا بسازد و به همین دلیل تلاش کرده با تنظیم دقیق موقعیت گنبدها، شبه گنبدها و مناره ها جلوهای زیبا را پدید آورد. علی رغم تلاش معمار، ابعاد ساختمان کوچکتر از ابعاد عمارت ایا صوفیا است که این مسئله سلطان احمد را بسیار خشمگین کرد؛ بنابراین دو عمارت آثار تاریخی و معماری بسیار ارزنده ای هستند که جلوه ای منحصر به فرد را به این بخش از شهر می دهند
طرح های داخلی
در غرب این مسجد را با نام مسجد کبود می شناسند چرا که در نقاشی های طرح داخلی از رنگ آبی استفاده زیادی شده است. با این وجود، این نقاشی داخل مسجد بخشی از دکور داخلی اصلی نبوده و امروزه آن را از دکور داخلی حذف کردهاند. بنابراین دکور داخلی مسجد دیگر منحصراً آبی رنگ نیست.
سده فار محمد آقا، معمار سلطان احمد دستور داشت تا در ساخت زیباترین و مجللترین مکان عبادت مسلمانان در جهان از هیچ تلاشی فروگذار نکند. ساختار اصلی مسجد تقریباً شبیه مکعب است که طول و عرض آن ۵۳ و ۵۱ است. جهتگیری مسجد به گونهای است که وقتی مسلمانان نماز به پا میکنند، رو به سمت مکه داشته باشند و «محراب» در روبرویشان قرار داشته باشد.
معماری
در واقع در بالای مکعب مجموعه ای از گنبد ها و شبه گنبد ها فضا را تسخیر می کنند و به سمت گنبد اصلی اوج می گیرند، گنبد اصلی ۳۳ متر قطر و ۴۳ متر ارتفاع دارد. جلوه نهایی یک هماهنگی بینایی زیباست که چشم را به سمت انتهای گنبد هدایت می کند.
مسجد سلطان احمد تنها مسجد ترکیه است که شش مناره دارد. وقتی تعداد منارهها اعلام شد، عدهای از سلطان انتقاد کردند و وی را به علت تقلید از شش مناره مسجد الحرام در مکه سرزنش نمودند. وی با پرداخت مبلغی، مناره هفتم مسجد کعبه را ساخت تا این انتقادها را از بین ببرد.
دور تا دور صحن مسجد در پایین ترین قسمت توسط ۲۰۰۰۰ کاشی سرامیک دست ساز تزیین گردیده است. که این سرامیکها در ازنیک (نیشای باستان) ساخته شده اند. بخش بالایی نقاشی شده است. بیش از ۲۰۰ پنجره شیشهای نور را به درون صحن اصلی هدایت می کنند و از لوسترهای بزرگ نیز برای نورپردازی مسجد کمک گرفته شده است. در دکوراسیون از آیاتی از قرآن استفاده شده است که بسیاری از آنها به خط سید کاظم غباری نوشته اند که بزرگ ترین خطاط آن زمان بوده است. صحن اصلی فرش شده است و این فرش ها در زمان مقتضی تعویض میشوند.
محراب
مهمترین بخش صحن داخلی «محراب» است که از مرمری با تراش ظریف و کنده کاری ساخته شده و دیوار های کناری آن از جنس سرامیک است. در سمت راست محراب «منبر» قرار دارد که امام جماعت در زمان خطابه به هنگام نماز ظهر یا در روز جمعه یا روزهای تعطیل بر روی آن میایستد. طراحی صحن اصلی به گونهای است که حتی در زمان شلوغی همه افراد بتوانند امام جماعت را ببینند و سخنانش را بشنوند.
هر مناره سه بالکن دارد و تا چندی قبل «مؤذن» می بایست پنج بار در روز از یک پله مارپیچ باریک عبور میکرد تا اذان بگوید. امروزه از یک سیستم بلندگو استفاده میشود و صدای اذان که توسط مساجد همجوار نیز اکو میشود در اغلب مناطق قدیمی شهر به گوش می رسد. عده زیادی از مردم ترک و گردشگران در هنگام غروب در پارک روبروی مسجد جمع میشوند تا صدای اذان مغرب را بشنوند و با غروب آفتاب، نورپردازی زیبای صحن مسجد را تماشا کنند.
